Recensie: Joe Speedboot – Tommy Wieringa

Tien jaar nadat Tommy Wieringa zijn doorbraak had met ‘Joe Speedboot’ besloot ik dat het tijd werd om het (toen) veelbesproken boek onder het stof vandaan te halen en in het Hollandse fictieve dorpje ‘Lomark’ te duiken.

Het duurt niet lang voordat ik het gevoel heb dat ik zelf af en toe in het dorp loop wanneer ik maar een paar pagina’s verder ben. Dat de karakters van de jongens die Wieringa heeft verzonnen bij mij tot leven komen wordt duidelijk wanneer ik mezelf halverwege de dag betrap op de vraag ‘wat zou er nu gebeuren met Fransje’. Dit is volgens mij een goed teken; wanneer een boek natuurlijk wordt verweven met je dagelijkse gang van gedachten.

Het verhaal wordt verteld vanuit het personage Fransje. Hij heeft een ernstig ongeluk gehad waardoor hij niet meer kan praten, in een rolstoel zit, en alleen maar kan communiceren door middel van een kladblok en pen. Hij omschrijft in zijn dagboeken het dagelijks leven in Lomark, waar de rust al snel wordt verstoord door de komst van Joe Speedboot. Zijn vader verongelukt met zijn vrachtwagen in Lomark en overleefd de klap niet. Joe, zijn moeder en zusje daarentegen wel en worden de excentriekelingen van het dorp.

De naam ‘Joe Speedboot’ is verzonnen door Joe zelf. Niemand weet hoe hij echt heet. Joe zet het hele dorp op zijn kop met zijn drang om bommen te plaatsen en illegaal vliegtuigen te bouwen. Fransje is vanaf dag een fan en ze worden vrienden voor het leven.

Fransje, Joe, Christof en Engel groeien met elkaar op, zoals dat gebeurd in een dorp waar je leeftijdsgenoten je praktisch worden opgedrongen. Wieringa heeft de jongens heel knap volwassen laten worden. Net zoals in het echte leven besef je pas op een bepaald punt dat ze sneller dan je zou willen ouder zijn geworden en voel je bijna een soort weemoed (ja, echt!).

Wieringa wisselt het vermakelijke sarcasme tussen de vrienden af met prachtige passages waarin de natuur uitgebreid maar nooit saai wordt omschreven; ‘Zon en wolken wisselden elkaar af in een onrustig patroon zodat het soms licht, dan weer donker was in huis, een verschijnsel waar ik als kind al somber van werd’.

Na een korte poging tot research ben ik nog meer van het boek gaan houden dan het moment waarmee ik het met pijn en moeite dichtsloeg; Fransje Hermans is een personage wat berust op een oud klasgenoot van Wieringa.

Het blijkt dat Joe Speedboot in eerste instantie het hoofdpersonage was in het gelijknamige boek. Echter vond Wieringa het boek niet lopen en kon hij zijn vinger niet op de zere plek leggen totdat hij op een dag wist dat Joe veel te recalcitrant zou zijn om Lomark in dagboeken vast te leggen.

In plaats van het karakter van Joe aan te passen kreeg hij een visie van een nieuw personage; een jongen in een rolstoel, wat tussen de spasmen door zijn gedachten over Lomark en haar inwoners in zijn geliefde cahiers op zou schrijven.

Nu ik dit weet besef ik me ook dat ik me tijdens het lezen meerdere malen heb verwonderd over de samenstelling van personages. Joe en Fransje liggen qua karakter zo ver uit elkaar vandaan, maar het werkt, en hoe!

Joe Speedboot is opgedragen aan Rutger Boots, Wieringa’s oud klasgenootje waar het personage van Fransje Hermans op gebouwd is.

Helaas heeft Rutger Boots er in December 2014 voor gekozen zijn leven te beëindigen en heeft Wieringa een prachtig ‘in memoriam’ voor hem geschreven waar ik een brok van in mijn keel kreeg.

‘Alleen de heel sterken kunnen hun eigen lot bestemmen’ – Tommy Wieringa

Ik neem mijn pet af, en met een hele diepe buiging wil ik de heer Wieringa bedanken voor een prachtig verhaal en een nieuw voorbeeld van hoe ik ooit zou willen kunnen schrijven.

‘Haast ontstaat als je het gevoel hebt te verliezen’ – Joe Speedboot

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s